De Amerikaanse president Donald Trump heeft zijn woede geuit over het gebrek aan steun van NAVO-landen bij de Amerikaanse pogingen om de Straat van Hormuz te heropenen. Deze smalle zeestraat is een cruciale doorgang waar normaal gesproken meer dan 20 procent van de wereldwijde ruwe olie doorheen wordt vervoerd.
Op maandag zei Trump dat “talrijke landen mij hebben verteld dat ze onderweg zijn”, zonder publiekelijk te noemen om welke landen het gaat.
“Sommige zijn er erg enthousiast over, en sommige landen die wij jarenlang hebben geholpen, die wij hebben beschermd tegen verschrikkelijke externe dreigingen, waren niet zo enthousiast. En dat niveau van enthousiasme is voor mij belangrijk,” zei hij.
Deskundigen hebben gewaarschuwd dat het escorteren van tankers of het uitvoeren van andere missies in de zeestraat een “zeer gevaarlijke missie” zou zijn.
Met name Europese leiders hebben duidelijk gemaakt dat zij geen stappen willen zetten die hen in de bredere oorlog met Iran zouden kunnen meesleuren – vooral omdat zij de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op de Islamitische Republiek als illegaal beschouwen en zonder mandaat van de Verenigde Naties.
Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk behoren tot de landen die al hebben geweigerd om mee te doen.
Trump zei dat hij “verrast” en “niet blij” was met met name het Verenigd Koninkrijk.
Hij suggereerde ook dat, omdat de Verenigde Staten het grootste deel van de NAVO financieren en ook het grootste deel van de verdediging van Oekraïne tegen Rusland betalen, Brussel Washington iets verschuldigd is.
“Je kunt het aan [de Russische president Vladimir] Poetin vragen. Poetin is bang voor ons. Hij heeft helemaal geen angst voor Europa,” zei Trump.
Op de vraag van een journalist of hij hierover met de Franse president Emmanuel Macron had gesproken, antwoordde Trump dat hij dat had gedaan, maar dat hij hen niet “hard had geprobeerd te overtuigen”.
“Omdat mijn houding is: we hebben niemand nodig,” zei Trump, waarmee hij zijn eerdere opmerkingen deels leek terug te nemen.
“Wij zijn de sterkste natie ter wereld. We hebben verreweg het sterkste leger. We hebben hen niet nodig. Maar het is interessant. In sommige gevallen doe ik het bijna niet omdat we hen nodig hebben, maar omdat ik wil zien hoe ze reageren. Want ik zeg al jaren dat als we hen ooit echt nodig hebben, ze er niet zullen zijn.”
‘Het is hun territorium’
Twee weken na het begin van de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran heeft Iran de maritieme doorgang effectief afgesloten, waarbij slechts enkele schepen uit bevriende landen worden doorgelaten.
De zeestraat is verantwoordelijk voor ongeveer 20 tot 25 procent van de wereldwijde zeehandel in olie, goed voor ongeveer 600 miljard dollar per jaar. Ook wordt ongeveer 20 procent van de wereldwijde vloeibare aardgasvoorziening via deze route vervoerd.
Al dagen lang dringt Trump er bij internationale partners op aan om oorlogsschepen naar de zeestraat te sturen om commerciële tankers te escorteren, nadat de olieprijs ruim boven de 100 dollar per vat steeg, met wereldwijde gevolgen voor brandstofprijzen.
Elke dergelijke stap door een land zou door Iran echter vrijwel zeker als een provocatie worden gezien.
“Ik eis dat deze landen komen en hun eigen territorium beschermen – want het is hun territorium,” zei Trump zondag tegen verslaggevers aan boord van Air Force One.
“Ze zouden moeten komen en ons helpen het te beschermen. Je zou kunnen stellen dat wij er misschien helemaal niet zouden moeten zijn, want we hebben het niet nodig. We hebben veel olie. We zijn de grootste producent ter wereld, en dat met grote voorsprong,” zei hij.
‘Neem zelf een beslissing’
Trump vertelde ook over een gesprek met de Britse premier Keir Starmer, die hij bekritiseerde omdat die eerst met zijn adviseurs wilde overleggen over deelname aan de Amerikaanse inspanningen.
“Ik zei: ‘Je hoeft geen team te raadplegen. Jij bent de premier, je kunt zelf een beslissing nemen. Waarom moet je met je team vergaderen om te bepalen of je mijnenvegers naar ons gaat sturen of niet?’”
“Er zijn geen beleidsoplossingen voor een langdurige sluiting van de Straat van Hormuz,” zei voormalig energieadviseur van het Witte Huis Bob McNally tegen het CBS-programma 60 Minutes op zondag.
“De beschikbare opties variëren van marginaal, via symbolisch, tot ronduit onverstandig,” voegde hij eraan toe.
De olierijke Golfstaten, die zwaar worden getroffen door Iraanse vergeldingsaanvallen omdat er veel Amerikaanse militaire installaties zijn gevestigd, hebben gewezen op het gebrek aan planning en voorbereiding van de regering-Trump voor een oorlog die weken of zelfs maanden kan duren.
Trump zei maandag dat hij had voorspeld dat Iran de Straat van Hormuz zou afsluiten, hoewel hij ook volhield dat de Iraanse marine “verwoest” was en daardoor ineffectief zou zijn.
“Ik wist dat de zeestraat een wapen zou worden,” zei hij tegen verslaggevers.
Hij gaf geen verklaring waarom er geen stappen waren genomen om dat scenario te voorkomen, terwijl Amerikanen te maken krijgen met snel stijgende energieprijzen die waarschijnlijk ook een rol zullen spelen bij de tussentijdse verkiezingen in november.
Tegelijkertijd leek Trump ook niet te hebben verwacht hoe agressief de Amerikaanse partners in de Golfregio zouden worden aangevallen.
“[Iran] heeft Qatar, Saoedi-Arabië, de VAE, Bahrein en Koeweit geraakt. Niemand had dat verwacht. We waren geschokt,” zei hij.
Koeweit heeft tot nu toe de meeste slachtoffers op zijn grondgebied gemeld: in totaal 11 doden, waaronder zes Amerikaanse soldaten, vier Koeweitse soldaten en één Iraans kind.
Trump hield maandag ook vol dat de Iraniërs met de Amerikanen praten en een deal willen sluiten. Iran heeft dat echter publiekelijk ontkend en gezegd dat er pas onderhandelingen mogelijk zijn als eerst aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.
Bron foto: shutterstock