Iraniërs zetten in op een strategie van financiële uitputting, terwijl analisten voorspellen dat elke onderschepping twintig keer duurder is dan de kosten van een drone.
Als vergelding voor de oorlog van de VS en Israël slaat Iran op grote schaal toe.
Teheran heeft Israël en Amerikaanse bases in de regio aangevallen, zoals breed werd verwacht en aangekondigd.
Maar het heeft ook elk land in de Golf getroffen – waaronder belangrijke olie- en gasinstallaties in Saoedi-Arabië en Qatar.
Sommige van die aanvallen, met name op de VS en Israël, zijn van bestraffende aard, om te tonen dat het de dood van zijn hoogste leider en tientallen functionarissen, evenals honderden burgers, niet licht opvat.
Maar de aanvallen op olie- en gasfaciliteiten en op de Straat van Hormuz wijzen erop dat Iran ook economische belangen viseert van landen in de regio die als bondgenoten van de VS worden gezien.
Teheran doet dit niet alleen rechtstreeks, maar ook indirect: via een strategie van financiële uitputting die erop gericht is de verdedigingscapaciteit van de aangevallen landen uit te putten.
Tot en met zondag had Iran 165 ballistische raketten, twee kruisraketten en 541 drones op de VAE afgevuurd.
Het Emiratische ministerie van Defensie verklaarde dat het 152 raketten – zowel kruisraketten als ballistische raketten – en 506 drones had onderschept. Dat komt neer op een onderscheppingspercentage van meer dan 92 procent.
Ondertussen verklaarde Qatar een dag na het begin van de oorlog dat het was aangevallen met 65 raketten en 12 drones, waarvan respectievelijk 63 en 11 werden onderschept. Dat komt neer op een onderscheppingspercentage van 96 procent.
‘Ferrari’s om e-bikes te onderscheppen’
Kelly Grieco, senior fellow bij denktank Stimson Center en expert op het gebied van luchtmacht, noemde het percentage van 92 procent van de VAE “buitengewoon”.
“Maar de financiële tol om die verdediging vol te houden is enorm, wat de mogelijkheid oproept dat een tactische ‘overwinning’ een kostbare strategische uitputting verhult,” schreef ze op X.
Grieco schatte de kosten voor Iran. Ballistische raketten kosten ongeveer 1 tot 2 miljoen dollar, terwijl Iraanse Shahed-‘kamikaze’-drones tussen de 20.000 en 50.000 dollar kosten. Daarmee kwam Teherans totale uitgave voor de aanvallen op de VAE tot en met zondag uit op tussen de 177 miljoen en 360 miljoen dollar.
Voor de VAE is het aanzienlijk duurder om deze munitie te onderscheppen.
Grieco schatte dat het de Emiraten tussen de 1,45 miljard en 2,28 miljard dollar kostte om de aanvallen in het weekend te onderscheppen: vijf tot tien keer zoveel als Iran uitgaf.
Vooral de drones maken het bijzonder zwaar, gezien hun relatief lage productiekosten.
“Voor elke dollar die Iran aan drones uitgaf, gaf de VAE ongeveer 20 tot 28 dollar uit om ze neer te schieten,” aldus Grieco. “Dit is de kern van Irans strategie.”
Gregg Carlstrom van The Economist vergeleek de economische asymmetrie met “Ferrari’s gebruiken om e-bikes te onderscheppen”.
Het gebruik van goedkope drones om luchtverdediging uit te putten is niet nieuw: Rusland past deze vorm van financiële uitputting al geruime tijd toe in Oekraïne.
Rusland gebruikt Shahed-drones, oorspronkelijk gemaakt in Iran maar nu op grote schaal geproduceerd in Rusland met Chinese onderdelen, om de Oekraïense luchtverdediging te verzadigen.
Deze drones zijn niet alleen goedkoop, maar ook relatief eenvoudig en snel in grote aantallen te produceren.
De systemen die nodig zijn om ze te onderscheppen zijn duurder en hebben vaak complexe toeleveringsketens met lange levertijden.
Westerse landen hebben sinds het begin van de oorlog luchtverdedigingssystemen aan Kyiv geleverd, maar Oekraïense politici hebben om meer gevraagd.
David Jordan, hoofddocent aan King’s College London en expert op het gebied van luchtverdediging, zei dat er in de droneoorlog in Oekraïne ongeveer elke zes weken een cyclus van innovaties plaatsvindt om verdedigers te misleiden, waarna de andere kant weer een oplossing vindt.
“Dit betekent dat de luchtverdediging soms volledig bovenop de inkomende drones – en vaak de begeleidende raketten – zit, en bij andere gelegenheden er meer doorheen komen,” vertelde Jordan aan Middle East Eye.
Innovaties aan Oekraïense zijde omvatten onder meer het uitrusten van An-28-transportvliegtuigen met Miniguns om drones neer te schieten, evenals het gebruik van elektronische oorlogsvoering om dronecommunicatie te verstoren.
VS ‘haast zich om onderscheppingsraketten aan te vullen’
Het valt nog te bezien hoe lang Israël, de VS en de Golfstaten hoge onderscheppingspercentages kunnen volhouden.
Israël laat inslagen in open gebieden vaak toe als strategie om kosten te beheersen en reserves op te bouwen.
Volgens een bericht in de Wall Street Journal, op basis van huidige en voormalige functionarissen en analisten, haast de VS zich om de Iraanse raket- en dronecapaciteiten te vernietigen voordat het zonder onderscheppingsraketten komt te zitten.
Het aantal beschikbare onderscheppingsraketten is geheim, maar recente conflicten met Iran en zijn bondgenoten hebben de luchtverdediging in het Midden-Oosten uitgeput.
Volgens het bericht probeert de VS de voorraden Patriot- en Standard Missile-onderscheppers aan te vullen, evenals onderscheppers voor Thaad.
Ook zou de VS in hoog tempo Tomahawk-kruisraketten en vanuit vliegtuigen gelanceerde wapens verbruiken.
Washington zal lessen willen trekken uit zijn campagne tegen de Houthi’s in Jemen, waar het naar verluidt in één maand voor 1 miljard dollar aan munitie verbruikte zonder luchtoverwicht te verkrijgen.
“De intensiteit van de oorlog zoals we die in Oekraïne zien, laat zien hoe diep je wapen- en munitievoorraden moeten zijn,” zei Jordan.
“Zowel aan het begin van een oorlog als in termen van hoe snel je grote hoeveelheden wapens, munitie en gerelateerde uitrusting kunt produceren.”
Hoewel de steun van Israël bij aanvallen op Iran de druk op de VS verlicht, maakt ook Israël zich zorgen over zijn voorraden.
Israël raakt door zijn Arrow 3-luchtverdedigingsonderscheppers en vanuit de lucht gelanceerde ballistische raketten heen, vertelde een Amerikaanse functionaris aan de Wall Street Journal.
Volgens Jordan hangt het voortzetten van de hoge onderscheppingspercentages af van de beschikbaarheid van wapens.
Iran kan zonder drones en raketten komen te zitten als Israël en de VS de voorraden treffen en als er geen externe hulp arriveert.
“Als zij in staat zijn een stabiel en betekenisvol aantal aanvallen vol te houden, verschuift de druk naar het land of de landen die zich verdedigen,” zei Jordan.
Op dat moment moet de VS beoordelen hoe snel het de voorraden van zijn regionale bondgenoten kan aanvullen.
“Er is enige productiecapaciteit in de Golfstaten, maar niet genoeg om aan de huidige vraag te voldoen,” aldus Jordan.
Welke luchtverdediging hebben Golfstaten?
Binnen de Golfregio heeft Saoedi-Arabië het grootste netwerk van luchtverdediging.
Dat omvat door de VS geleverde Thaad-systemen en langeafstandsbatterijen van het type Patriot PAC-3.
Het beschikt ook over een aantal korte- en middellangeafstandssystemen, waaronder door de VS geleverde I-Hawk-raketten en Franse Crotale-, Shahine- en MICA-systemen.
Daarnaast heeft het door de VS en Frankrijk geleverde point-defence-lanceerinrichtingen en luchtafweergeschut.
Tot nu toe is Saoedi-Arabië het enige land in de Golf dat Chinese Silent Hunter-lasersystemen heeft ingezet, die kleine luchtdreigingen zoals laagvliegende drones vernietigen.
De VAE gebruiken Thaad- en langeafstandssystemen van het type Patriot, evenals een versie van het Israëlische Barak-luchtverdedigingssysteem.
De Emiraten vertrouwen ook op de Zuid-Koreaanse Cheongung II voor middellangeafstandsdreigingen. Voor kortere afstanden beschikken zij over diverse systemen uit Frankrijk, Rusland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk, ondersteund door luchtafweergeschut.
Binnen de Samenwerkingsraad van de Golfstaten exploiteren alleen Riyad en Abu Dhabi het Thaad-systeem, dat geavanceerde onderscheppingscapaciteiten tegen ballistische raketten biedt.
Qatar sloot vorig jaar een overeenkomst met de VS om het Thaad-systeem aan te schaffen, al is het niet duidelijk of het al operationeel is.
Voor middellange- en langeafstandsdreigingen vertrouwt Doha op door de VS geleverde Patriot-systemen en NASAMS III.
Voor korteafstandverdediging beschikt het over Russische Igla-, Amerikaanse Stinger-, Chinese FN-6- en Franse Mistral-systemen.
Koeweit gebruikt Patriot PAC-3-batterijen van Amerikaanse makelij en verschillende korteafstand- en point-defence-opties die bij westerse bondgenoten zijn aangeschaft.
Bahrein beschikt eveneens over het Patriot PAC-3-systeem met langeafstandscapaciteiten voor grond-luchtverdediging.
Oman is binnen de GCC het land met de minst geavanceerde opties voor middellange- en langeafstandverdediging, al bezit het wel verschillende korteafstandssystemen.
Bron foto: shutterstock