De Verenigde Staten en Syrië hebben donderdag bevestigd dat Amerikaanse troepen zich hebben teruggetrokken uit een belangrijke militaire basis op de Syrische grens met Jordanië en Irak. De basis al-Tanf is overgedragen aan Syrische militairen.
Het Amerikaanse Centrale Commando (Centcom) liet weten dat de terugtrekking “ordelijk” is verlopen en deel uitmaakt van een “weloverwogen en op voorwaarden gebaseerde overgang” waarbij de VS hun militaire aanwezigheid in Syrië verder consolideren.
Het Syrische ministerie van Defensie bevestigde dat regeringstroepen de controle over de basis hebben overgenomen.
Breder Amerikaans terugtrekkingsplan
De overdracht van al-Tanf past binnen een bredere Amerikaanse strategie om de militaire aanwezigheid in Syrië af te bouwen. Daarbij verschuift Washington zijn veiligheidsrelaties van de Koerdisch-geleide Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) naar de regering van president Ahmed al-Sharaa.
De regering van president Donald Trump wil dat de regering-Sharaa het machtsvacuüm opvult dat ontstaat door het vertrek van Amerikaanse troepen. Washington rekent daarbij op steun van Turkije, Qatar en Saudi-Arabië voor Damascus.
Tegelijkertijd hebben de Verenigde Staten duizenden gevangenen van de Islamitische Staat (IS) overgebracht van noordoost-Syrië naar Irak. Deze gevangenen stonden onder bewaking van de SDF.
Strategisch knooppunt
De militaire basis al-Tanf maakte deel uit van een breder netwerk van Amerikaanse installaties in Syrië, dat ontstond na de Amerikaanse interventie in 2014 tegen IS.
In die periode sloot Washington een veiligheidspartnerschap met Koerdische strijders en ondersteunde het de oprichting van de SDF, die voortkwam uit de YPG — de Syrische tak van de door Turkije verboden PKK.
Al-Tanf werd bemand door Amerikaanse troepen en een kleine groep Arabische rebellen die door de VS waren getraind voor de strijd tegen IS. Door de strategische ligging in het drielandenpunt tussen Syrië, Jordanië en Irak fungeerde de basis als belangrijk logistiek en militair knooppunt.
De locatie was bovendien cruciaal voor de samenwerking tussen de VS en Jordanië, dat eveneens rebellen in Zuid-Syrië trainde en steunde in hun strijd tegen zowel IS als het regime van Bashar al-Assad.
Toenemende spanningen
Na de nederlaag van IS in 2019 kreeg al-Tanf een nieuwe rol als strategische post om Iraanse aanvoerlijnen richting het Assad-regime en Hezbollah te verstoren. In 2024 werd de basis aangevallen door pro-Iraanse milities, toen de spanningen tussen Israël en Iran opliepen.
Hoewel Trump militair ingreep tegen Iran, bleef Syrië het middelpunt van zijn pogingen om de Amerikaanse betrokkenheid in het Midden-Oosten te verminderen. Voor de terugtrekking uit al-Tanf waren er nog ongeveer 1.000 Amerikaanse militairen in Syrië gestationeerd.
Tijdens zijn eerste ambtstermijn probeerde Trump de Amerikaanse interventie in Syrië al te beëindigen. Hij gaf groen licht voor een Turks offensief in het noordoosten en verminderde het aantal troepen, maar stuitte toen op tegenstand van hoge veiligheidsfunctionarissen in het Witte Huis.
Met het vertrek van Assad en de positionering van Sharaa in het kamp van de VS — gesteund door Turkije en Golfstaten — lijkt de uitvoering van Trumps plannen nu realistischer, zeggen experts. Israël en verschillende leden van het Amerikaanse Congres hebben zich echter uitgesproken tegen een volledige Amerikaanse terugtrekking.
Volgens persbureau Reuters zullen de Amerikaanse troepen uit al-Tanf worden herplaatst naar Jordanië, waar de VS beschikken over een netwerk van bases in het grensgebied.
Foto: (shutterstock)