Gedetineerden en mensenrechtenorganisaties waarschuwen voor toenemend geweld en onzekerheid nu het gezag over het kamp verschuift
Zorgen over de veiligheid van vrouwen en kinderen die worden vastgehouden in detentiekampen voor mensen die worden verdacht van banden met Islamitische Staat (IS), nemen toe nu Koerdische autoriteiten de controle over deze kampen overdragen aan de Syrische overheid.
Vrouwen in het al-Roj-kamp, waar veel buitenlandse gedetineerden worden vastgehouden en dat formeel nog onder controle staat van de Koerdisch geleide Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), hebben aan Middle East Eye verteld dat vrouwen en kinderen worden mishandeld tijdens nachtelijke invallen door veiligheidstroepen. Daarbij zou sprake zijn van mishandelingen en geweld.
“Elke nacht vrees ik voor mijn eigen veiligheid en die van de kinderen,” zei een vrouwelijke gedetineerde uit een Europees land.
Volgens haar worden vrouwen en kinderen ’s nachts uit hun tenten gehaald, van warme kleding ontdaan en met water overgoten terwijl de temperaturen onder het vriespunt liggen. Sommige vrouwen zouden in hun tenten zijn geslagen totdat zij het bewustzijn verloren.
“De situatie is ’s nachts catastrofaal,” zei ze. “Zodra de avond valt, beven vrouwen en kinderen van angst dat zij de volgende zullen zijn.” Ze voegde daaraan toe dat vrouwen ook zijn bedreigd met verkrachting.
De vrouw beschreef hoe machteloos de gedetineerden zich voelen om zichzelf en hun kinderen te beschermen.
“Er is geen enkele bescherming die we onszelf kunnen bieden, laat staan de kinderen,” zei ze. Ze verklaarde bovendien dat families geld moeten betalen om hun kinderen terug te krijgen nadat deze bij hun moeders zijn weggehaald.
“Ze eisen 2.000 dollar voor de terugkeer van de kinderen die ze hebben meegenomen.”
Vergelijkbare verklaringen zijn gedeeld door andere vrouwen in het kamp, die via tussenpersonen spraken. Een andere vrouwelijke gedetineerde beschreef nachtelijk geweld en plunderingen door de autoriteiten die het kamp controleren.
“Elke nacht is stressvol zolang zij er zijn. Zodra we een auto het kamp horen binnenrijden, zijn we doodsbang,” zei ze. Volgens haar zijn vrouwen tijdens de invallen geslagen en beroofd.
“Deze dieven proberen wraak te nemen en zoveel mogelijk te stelen voordat ze [Roj] verlaten.”
In een specifiek incident, zo vertelde zij, zouden SDF-bewakers ’s nachts een tent zijn binnengedrongen en een kind hebben aangevallen.
“Ze gingen de tent van een zuster binnen en verbrijzelden de kaak van haar jonge dochter met een ijzeren staaf, zodat haar moeder haar telefoon en geld zou afgeven,” zei de vrouw.
“Nu slaan ze de zusters zodat zij zich onderwerpen aan een vrouwelijke militair.”
Een derde vrouwelijke gedetineerde, die getuige was van de mishandelingen, verklaarde dat de Koerden nog steeds de feitelijke controle over het kamp hebben en dat zij wanhopig is om naar haar land van herkomst te worden gedeporteerd.
“Als vrouwen weigeren, worden ze geslagen, maar zelfs als ze hun telefoon afgeven, worden ze alsnog mishandeld,” vertelde zij.
“De kinderen maken dit allemaal mee. Omdat het ’s nachts gebeurt en we doodsbang zijn, durft niemand het te filmen. Het geweld vindt plaats in de tenten. Soms hoor ik geschreeuw en vrouwen die huilen, maar niemand durft in te grijpen.”
De onzekerheid volgt op een aankondiging van het Amerikaanse Centraal Commando (Centcom) dat het gevangenen van noordoost-Syrië naar Irak overbrengt, te midden van bredere veranderingen in het beheer van detentiefaciliteiten.
Middle East Eye heeft de Syrische regering en Koerdische functionarissen van de SDF om commentaar gevraagd.
Mensenrechtenorganisaties zeggen dat deze getuigenissen wijzen op een bredere verslechtering van de veiligheid en behandeling in het al-Roj-kamp, terwijl onduidelijk blijft wie daadwerkelijk de controle uitoefent.
Vorige maand verklaarde de Syrische regering dat zij van plan is de kampen al-Roj en al-Hol permanent te sluiten. In deze kampen worden sinds 2019 tienduizenden mensen vastgehouden die door de SDF zijn opgepakt in gebieden die eerder onder controle stonden van IS.
Fysiek geweld
Beatrice Eriksson, woordvoerder van de Zweedse mensenrechtenorganisatie Repatriate the Children (RTC), zei dat vrouwen met wie zij sprak melding maken van fysiek geweld, bedreigingen – waaronder doodsbedreigingen – en geweerschoten binnen het kamp.
Hoewel de formele verantwoordelijkheid voor de kampen zou zijn overgedragen aan de Syrische overheid, zegt Eriksson dat zij en andere activisten niet weten wie daadwerkelijk de macht heeft.
“Is het de SDF, is het de Asayish, de kampadministratie of onderdelen van de DAANES?” zei zij, verwijzend naar verschillende militaire en bestuurlijke instanties binnen de Koerdisch geleide autoriteiten die het noordoosten van Syrië het afgelopen decennium hebben bestuurd.
Zij meldde ook meerdere gevallen waarbij kinderen van hun moeders zijn gescheiden, en waarbij vrouwen en kinderen uit het kamp zijn weggehaald zonder informatie over waarheen zij worden gebracht of onder welk gezag.
Volgens getuigenissen die RTC ontving, is de situatie de afgelopen dagen verder verslechterd nadat de SDF een overeenkomst tekende om de controle over de kampen aan de Syrische regering over te dragen.
“Wat zich in Roj afspeelt, is geen toeval,” zei Eriksson.
“Het is het voorspelbare resultaat van langdurige verwaarlozing en het falen om verantwoordelijkheid te nemen.”
De Zweedse maatschappelijk werker en activist zei dat vrouwen vrezen dat hun kinderen naar andere delen van Syrië worden overgebracht, gedwongen worden deel te nemen aan gewapende conflicten of worden uitgebuit door gewelddadige militante groepen.
RTC stelt dat regeringen de macht hebben om een einde te maken aan willekeurige detentie door verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen onderdanen via legale en gecontroleerde repatriëring. Volgens Eriksson moet repatriëring niet alleen worden gezien als kinderbescherming, maar ook als een concrete stap om verdere uitbuiting en radicalisering te voorkomen.
“Kinderen horen op school, bij hun familie en in beschermde omgevingen, niet in kampen die zijn gevormd door conflict en oorlog,” zei zij, eraan toevoegend dat gecoördineerd optreden van staten essentieel is om langetermijnveiligheidsrisico’s te verminderen.
Yasmina van de groep Families in Belgium, die Belgische families ondersteunt met familieleden in noordoost-Syrië, bevestigde eveneens de berichten uit het al-Roj-kamp.
“We krijgen weinig informatie van de vrouwen in de kampen, maar wat naar buiten komt is zeer verontrustend,” zei zij.
“De situatie verslechtert: avondklokken, constante huiszoekingen, tenten die worden overhoop gehaald, jonge jongens die worden geslagen en vernederd door bewakers, en vrouwen die worden mishandeld in de gevangenis van het kamp, waar ook kinderen worden vastgehouden.”
Foto: (shutterstock)