Palestijnse burgers van Israël hebben zondag massaal gedemonstreerd tegen wat zij omschrijven als het falen van de staat om een golf van geweld en georganiseerde misdaad in hun gemeenschappen aan te pakken. Convoys van auto’s vertrokken vanuit steden en dorpen in het hele land richting overheidsgebouwen in Jeruzalem om te protesteren tegen de toenemende criminaliteit.
De betoging was de nieuwste in een reeks protesten die de afgelopen weken zijn gehouden, terwijl in overwegend Palestijnse steden en dorpen bijna dagelijks moorden plaatsvinden. Tienduizenden mensen namen deel aan protesten en stakingen in het hele land. De acties begonnen vorige maand in Sakhnin en Tamra en breidden zich daarna uit naar andere gebieden.
Vorige week bereikte de protestgolf een hoogtepunt in Tel Aviv, waar naar schatting bijna 100.000 mensen bijeenkwamen. Het was een van de grootste mobilisaties van Palestijnse burgers van Israël in recente jaren, met als centrale eis dat de overheid eindelijk optreedt tegen geweld en georganiseerde misdaad.
Sinds het begin van dit jaar zijn minstens 36 Palestijnse burgers van Israël omgekomen bij misdaadgerelateerd geweld – gemiddeld bijna één dode per dag. Deze toename volgt op een recordjaar in 2025, toen volgens de organisatie Abraham Initiatives 252 mensen werden gedood bij 218 afzonderlijke incidenten in Palestijnse gemeenschappen.
‘Geweld heeft vrij spel gekregen’
Volgens critici is de huidige crisis het gevolg van jarenlange verwaarlozing. Zij stellen dat de Israëlische overheid en wetshandhavingsinstanties hebben nagelaten om Palestijnse gemeenschappen adequaat te beschermen, en in sommige gevallen zelfs omstandigheden hebben laten ontstaan waarin geweld kon groeien.
De moordcijfers zijn de afgelopen tien jaar ongeveer verviervoudigd. Criminoloog en universitair docent Walid Haddad wijst erop dat er in 2016 ongeveer 50 slachtoffers vielen, een aantal dat in 2020 opliep tot boven de 100 en in 2023 de 200 overschreed. Als deze trend aanhoudt, waarschuwt hij, kan het dodental dit jaar boven de 300 uitkomen.
“Geweld heeft vrij spel gekregen,” aldus Haddad. “Israël heeft de stijgende criminaliteit niet behandeld als een strategische bedreiging voor de staat. Daardoor is er geen samenhangend overheidsplan gekomen. Uiteindelijk ligt de verantwoordelijkheid altijd bij de staat.”
De situatie is volgens bewoners in sommige gebieden zo ernstig dat Palestijnse steden en dorpen worden omschreven als ‘open slagvelden’. Illegale wapens zijn wijdverspreid, terwijl gewapende bendes complete buurten domineren. Palestijnse burgers beschuldigen de politie ervan hard op te treden tegen criminele netwerken in Joodse gemeenschappen, maar passief te blijven wanneer het om Palestijnse gebieden gaat.
In 2025 werden in heel Israël 308 moorden geregistreerd, waarvan 249 Palestijnse slachtoffers betroffen. Dat betekent dat Palestijnen ongeveer vijf keer zo vaak slachtoffer waren als Joodse Israëli’s.
Angst en gedwongen vertrek
Palestijnse burgers van Israël vormen ongeveer twee miljoen mensen, zo’n 20 procent van de bevolking. Het gaat om afstammelingen van Palestijnen die na 1948 in hun land bleven. Ondanks hun Israëlische staatsburgerschap ervaren velen al decennialang discriminatie en achterstelling.
Volgens mensenrechtenadvocaat Ahmed Khalifa is de huidige situatie geen toeval. “Deze doelbewuste nalatigheid is een beleid dat erop gericht is de gemeenschap van binnenuit te verzwakken en haar te dwingen veiligheid boven alles te stellen,” zei hij. “De staat bepaalt waar bendes opereren en laat hen ruimte om juist in Palestijnse gebieden te floreren.”
Experts en activisten waarschuwen dat de aanhoudende onveiligheid kan leiden tot wat zij ‘gedwongen verplaatsing’ noemen. Veel Palestijnse burgers wonen in steden en dorpen waar de meeste bendecriminaliteit wordt gemeld. Uit angst voor hun veiligheid zouden gezinnen kunnen besluiten te verhuizen naar Joods-meerderheidsgebieden, met blijvende sociale gevolgen.
Rawyah Handaqlu, oprichter van Eilaf, het Centrum voor het Bevorderen van Veiligheid in de Arabische Samenleving, ziet de misdaadgolf in een bredere politieke context. “Wanneer angst een vast onderdeel wordt van het dagelijks leven, gaan jonge gezinnen en de middenklasse emigratie zien als de enige rationele keuze,” zei zij.
Volgens Handaqlu heeft de overheid de verantwoordelijkheid voor criminaliteit afgeschoven op de gemeenschap zelf, terwijl eerdere anti-misdaadinitiatieven zijn ontmanteld en veiligheid is geprivatiseerd. “Palestijnen worden niet alleen geconfronteerd met bendes, maar met een systeem dat angst en gedwongen verdringing normaliseert.”
Foto: (shutterstock)