De Verenigde Staten hebben woensdag aangekondigd dat de tweede fase van het staakt-het-vuren in Gaza officieel van start is gegaan. De aankondiging volgt op berichtgeving uit Egypte dat Palestijnse facties, waaronder Hamas, akkoord zijn gegaan met de vorming van een technocratische commissie die het bestuur van de Gazastrook op zich moet nemen.
“In naam van president Donald Trump kondigen wij de start aan van fase twee van het 20-puntenplan van de president om het conflict in Gaza te beëindigen. We gaan van een staakt-het-vuren naar demilitarisering, technocratisch bestuur en wederopbouw,” schreef de Amerikaanse speciaal gezant voor het Midden-Oosten Steve Witkoff op sociale media.
Egypte meldde eerder op de dag dat het merendeel van de Palestijnse facties een akkoord heeft bereikt om een technocratische commissie te steunen die Gaza moet besturen, waarmee de weg wordt vrijgemaakt voor de tweede fase van het bestand.
Hamas en Islamitische Jihad verklaarden dat zij “de inspanningen van de bemiddelaars steunen bij het vormen van het Palestijns Nationaal Overgangscomité om de Gazastrook te besturen, en daarbij de juiste omstandigheden willen creëren” zodat het comité zijn werk kan beginnen.
De 15-koppige commissie zal naar verwachting worden geleid door Ali Shaath, voormalig Palestijns viceminister van Planning. Het orgaan zou onder toezicht komen te staan van voormalig VN-coördinator voor het Midden-Oosten Nickolay Mladenov. De Bulgaarse diplomaat sprak vorige week met Amerikaanse functionarissen, evenals met vertegenwoordigers van de Palestijnse Autoriteit en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.
Volgens Witkoff moet fase twee leiden tot “volledige demilitarisering en wederopbouw van Gaza, met als kern de ontwapening van alle ongeautoriseerde personen”. Hij voegde eraan toe dat de VS verwacht dat Hamas “volledig zal voldoen aan zijn verplichtingen, waaronder de onmiddellijke terugkeer van de laatste overleden gijzelaar”, en waarschuwde voor “ernstige gevolgen” bij niet-naleving.
Ontwapening en wederopbouw
Hamas heeft verklaard bereid te zijn afstand te doen van de bestuurlijke macht in Gaza, maar staat erop zijn wapens te behouden. De beweging verwijst daarbij naar de Israëlische bezetting van iets meer dan de helft van de Gazastrook.
Onderhandelingen over ontwapening zouden onder meer zijn gegaan over het “buiten gebruik stellen” van wapens door opslag of overdracht van zwaardere wapens aan Arabische en islamitische bemiddelaars. Hamas heeft gevraagd of strijders hun persoonlijke wapens mogen behouden.
Hamas heeft alle nog levende gijzelaars en alle lichamen van overleden gijzelaars, op één na, teruggegeven die tijdens de aanval van 7 oktober 2023 op Zuid-Israël werden meegenomen. Het lichaam van de Israëlische politieagent Ran Gvili zou zich nog in Gaza bevinden, volgens Amerikaanse en Arabische bronnen.
Het is onduidelijk hoe de VS en Israël Hamas precies willen ontwapenen. Arabische en islamitische landen die zouden deelnemen aan een VN-vredesmacht zijn tot nu toe terughoudend om Gaza binnen te gaan. Turkije, het land dat het meest bereid lijkt, is door Israël afgewezen.
Ook rijke Golfstaten aarzelen om geld beschikbaar te stellen voor de wederopbouw zonder garanties dat Israël zijn aanvallen niet zal hervatten. De VN schat de totale kosten voor de wederopbouw van Gaza op ongeveer 70 miljard dollar.
Binnen de regering-Trump zijn verschillende plannen besproken om de wederopbouw te financieren. Eén idee, besproken tussen de VS, Israël en de Verenigde Arabische Emiraten, voorziet in investeringen uit de offshore gasreserves van Gaza. Dat bedrag zou echter slechts een fractie dekken van de totale kosten.
De naoorlogse planning voor Gaza wordt vanuit Tel Aviv gecoördineerd door een groep politieke benoemingen die dicht bij Trumps schoonzoon Jared Kushner staan. Onder de voorstellen bevinden zich plannen om Gaza in tweeën te delen of om het gebied te ontwikkelen tot een luxueuze regio die gekoppeld is aan de groeiende AI-industrie.
Volgens het 20-puntenplan van Trump moet Israël zich uiteindelijk uit vrijwel heel Gaza terugtrekken, met uitzondering van een smalle bufferzone, waarna Palestijnse veiligheidstroepen en internationale vredeshandhavers het overnemen.
De oorlog in Gaza begon nadat Israël reageerde op de door Hamas geleide aanval van 7 oktober 2023 met een grootschalig offensief. De VN en mensenrechtenexperts hebben dit offensief bestempeld als een genocide. Meer dan 71.400 Palestijnen zijn daarbij omgekomen.
Op 10 oktober 2025 werd een door de VS bemiddeld staakt-het-vuren gesloten, waarbij Israëlische troepen zich terugtrokken tot de zogenoemde “gele lijn”, waarmee zij controle behielden over ongeveer 53 procent van Gaza. Sindsdien zou Israël het bestand herhaaldelijk hebben geschonden, met honderden doden tot gevolg.
Foto: (shutterstock)