Een reeks aanvallen en crashes waarbij Turkije en Turks eigendom betrokken zijn, zorgt voor toenemende onrust.
De Libische legerchef en zeven andere inzittenden zijn dinsdag om het leven gekomen nadat een privéjet boven Turkije een noodlanding had aangevraagd vanwege een elektrisch defect.
Het toestel, een Dassault Falcon 50, was opgestegen vanaf de luchthaven Ankara Esenbo?a en stortte neer nabij het district Haymana, kort nadat de bemanning de luchtvaartautoriteiten had gewaarschuwd voor de storing.
De dood van de Libische legerchef Mohammed Ali Ahmed al-Haddad en vier leden van zijn entourage heeft in Turkije voor grote schok gezorgd. Al-Haddad verbleef officieel in het land en was eerder die dag ontvangen door zijn Turkse ambtgenoot Selcuk Bayraktaroglu.
De crash vond plaats een dag nadat het Turkse parlement had ingestemd met een verlenging van de inzet van Turkse militairen in Libië met twee jaar.
NAVO-lid Turkije verleent al jaren militaire en politieke steun aan de internationaal erkende, in Tripoli gevestigde Libische regering. In 2020 stuurde Ankara militair personeel naar het land om de regering te trainen en te ondersteunen. Later werd ook een maritieme afbakeningsdeal gesloten, die wordt betwist door Egypte en Griekenland.
De vliegtuigcrash heeft veel Turken nerveus gemaakt, vooral omdat deze volgt op een reeks incidenten die begon met het neerstorten van een Turks militair transportvliegtuig in Georgië vorige maand. Daarbij kwamen twintig militairen en bemanningsleden om het leven.
Daarna werden in november en begin december drie schepen met Russische lading aangevallen nabij Turkse territoriale wateren. Gedurende december zouden minstens drie Turkse commerciële schepen in de Zwarte Zee doelwit zijn geweest van zogenoemde Russische ‘kamikaze’-drones.
Daarnaast zijn minstens drie in Rusland gemaakte drones diep in Turkije geland, ver van de Zwarte Zeekust, in gebieden nabij Ankara waar zich gevoelige Turkse defensiebedrijven bevinden.
De Turkse nationalistische leider Devlet Bahceli, een belangrijke coalitiepartner van de regering en voorzitter van de Nationalistische Beweging Partij (MHP), verklaarde woensdag dat het tijdstip van de Libische crash “tot nadenken stemt”. Volgens hem gebeurde het ongeval op een moment dat de dialoog tussen Turkije en Libië wordt verdiept en beide landen hun gezamenlijke belangen proberen te beschermen.
Hoewel er tot nu toe geen bewijs is voor sabotage, wordt in sommige kringen gesproken over mogelijke infiltratie of elektronische oorlogsvoering door buitenlandse actoren, met name Rusland en Israël.
Ook een trilaterale top tussen Israël, Cyprus en Griekenland, die maandag in Jeruzalem werd gehouden, heeft de Turkse publieke opinie onrustig gemaakt. Griekse en Israëlische bronnen spraken in de media over een nieuw front tegen Turkije.
Onafhankelijk Turks parlementslid Burak Dalg?n merkte op dat zowel deze top als het parlementaire besluit over de verlenging van de Turkse militaire aanwezigheid in Libië op maandag plaatsvonden. Een dag later stortte het vliegtuig van de Libische legerchef neer in Ankara, wat volgens hem mogelijk geen toeval is.
Sommige Turkse media probeerden bovendien een verband te leggen tussen het gecharterde vliegtuig en Griekenland. Zo werd gemeld dat de stewardess aan boord, Maria Pappa, een Griekse nationaliteit zou hebben.
Volgens journalist Koray Kamac? zou het toestel kort voor de vlucht met de Libische delegatie mogelijk andere passagiers – zakenmensen of diplomaten met een laag profiel – van Athene naar Tripoli hebben vervoerd, voordat al-Haddad en zijn team van Tripoli naar Ankara werden gebracht.
Tot dusver is echter geen enkel bewijs van kwaad opzet openbaar gemaakt. Turkse luchtvaartdeskundigen wijzen erop dat het ongeval ook simpelweg het gevolg kan zijn geweest van een technisch mankement.
Luchtvaartexpert Ugur Cebeci verklaarde tegenover de krant Hürriyet dat technisch onderzoek uitsluitsel moet geven over de oorzaak. Hij sloot sabotage niet volledig uit, maar zei dat de huidige aanwijzingen eerder in een andere richting wijzen.
“Bij explosies die doorgaans het gevolg zijn van sabotage hebben piloten meestal geen tijd om nog een melding te doen,” aldus Cebeci. “Daarom is het onmogelijk om dit ongeval goed te beoordelen zonder analyse van de twee zwarte dozen. Die zullen waarschijnlijk worden uitgelezen in samenwerking met de fabrikant van het toestel, het Franse bedrijf Dassault Falcon.”
Foto: (shutterstock)