Saudi-kroonprins Mohammed bin Salman heeft zijn technologische verlanglijst losgekoppeld van Israël – en is kritischer dan ooit.
Saudi-Arabië’s kroonprins Mohammed bin Salman arriveert maandag in Washington met een opvallend ambitieuze wensenlijst: een defensiedeal die die van Qatar overtreft, AI-chips, geavanceerde drones en mogelijk zelfs Amerikaanse kernwapens op Saoedische bodem.
De prins komt als een leider die stevige druk weerstond om de banden met Israël te normaliseren tijdens de oorlog in Gaza. Ook bleef hij buiten schot tijdens de directe confrontatie tussen Israël en Iran afgelopen zomer – en kwam er zelfs sterker uit.
Aan de andere kant van de onderhandelingstafel zit een Amerikaanse president die bereid lijkt de “kroonjuwelen” van de VS op tafel te leggen: nucleaire technologie en geavanceerde AI-systemen. Voor Donald Trump is het een kans om grote deals te sluiten met een land dat, ondanks financiële druk op de begroting, nog steeds over enorme cashreserves beschikt.
Een volwassen en vooruitstrevende visie
Waar Midden-Oosterse leiders vroeger vooral kwamen voor wapendeals die Boeing en Lockheed Martin draaiende hielden, toont de huidige Saoedische verlanglijst volgens experts een veel bredere en strategischere visie.
“MBS wil geen samenwerking in één sector, maar een langetermijnrelatie waarin technologie en handel twee kanten op stromen,” zegt Ayham Kamel van Edelman Public and Government Affairs.
Onder de Amerikaanse nucleaire paraplu?
Een belangrijk gesprekspunt is de wens van Saudi-Arabië om formeel onder de Amerikaanse nucleaire paraplu te vallen. Enkele dagen na de Israëlische aanval op Hamas-onderhandelaars in Qatar, sloot Riyad een defensiepact met Pakistan – de enige kernmacht in de moslimwereld. Volgens deskundigen wil Riyad echter liever Amerikaanse zekerheid.
Een voormalige Amerikaanse inlichtingenofficier stelt dat we volgende week mogelijk diplomatieke taal zullen horen die Saudi-Arabië aan de Amerikaanse nucleaire capaciteit koppelt.
De zorgen bij Riyad over Amerikaanse betrouwbaarheid gaan terug tot 2019, toen Iran aanvallen uitvoerde op Aramco-installaties en Washington niet terugsloeg.
Sterkere defensiegaranties dan Qatar
Na de Israëlische aanval op Qatar ondertekende Trump een uitvoerend bevel dat de veiligheid van Qatar garandeert. Maar zulke decreten zijn onzeker en kunnen door elke opvolgende president worden teruggedraaid. Saudi-Arabië wil meer: een geloofwaardige en duidelijke veiligheidsregeling.
Deals losgekoppeld van Israël
Hoewel Trump beweert dat normalisatie tussen Riyad en Tel Aviv nog vóór het einde van het jaar komt, zeggen westerse en Arabische diplomaten dat Saudi-Arabië niet staat te springen. Een staakt-het-vuren in Gaza alleen is niet genoeg; Riyad wil concrete stappen richting een Palestijnse staat.
Mag Saudi-Arabië uranium verrijken?
Gesprekken over een civiele nucleaire deal tussen de VS en Saudi-Arabië lopen door, ondanks het feit dat normalisatie met Israël van tafel is. Riyad wil echter zelf uranium verrijken – iets wat de Emiraten in 2009 opgaven in ruil voor een Amerikaanse nucleaire samenwerkingsovereenkomst.
Volgens analisten is het voor de Saudi’s zowel een economische als een nationale trotskwestie. Zonder verrijking zou het koninkrijk concessies moeten doen, en dan rijst de vraag: wat krijgen ze ervoor terug?
Sommige experts denken dat de “ruil” weleens een Amerikaanse nucleaire bescherming kan zijn – inclusief mogelijke stationering van kernwapens op Saoedische bodem.
Krijgt Saudi-Arabië F-35-gevechtsvliegtuigen?
Tijdens het bezoek reizen maar liefst 1.000 Saudi’s mee in 18 vliegtuigen. Riyad wil de banden met Washington consolideren met grotere wapen- en technologiepakketten.
De VS en Saudi-Arabië bespraken eerder dit jaar al deals ter waarde van 142 miljard dollar, waaronder mogelijk 48 F-35’s. Israël is momenteel het enige land in de regio dat deze toestellen bezit en ziet ze als essentieel voor zijn militaire voorsprong.
Toch zouden F-35’s voor Saudi-Arabië technisch kunnen worden beperkt, zoals eerder bij F-15’s, om Israëls kwalitatieve voorsprong te behouden. De toestellen kunnen bovendien door de VS op afstand worden uitgeschakeld.
AI-drones, datacenters en superchips
Naast gevechtsvliegtuigen zijn AI-gestuurde drones een belangrijk punt op de lijst. Saudi-Arabië praat met kleinere spelers zoals het Amerikaanse Shield AI, dat geavanceerde V-Bat drones levert die in Oekraïne worden ingezet.
Ook wil Riyad hoogwaardige AI-chips. Nvidia kondigde eerder de verkoop van duizenden Blackwell-chips aan aan Humain, een AI-bedrijf van het Saudische investeringsfonds. Dit past in Riyads streven om een wereldwijd AI-centrum te worden, met extreem goedkope elektriciteit en enorme datacenters in aanbouw.
Toch ligt de levering van chips stil vanwege Amerikaanse zorgen dat China mogelijk toegang krijgt tot de technologie.
De kroonprins zal in Washington proberen die blokkades te doorbreken.
Foto: (shutterstock)