Een voormalig hoge ambtenaar van het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken, die opstapte uit protest tegen de oorlog in Gaza, verklaarde vrijdag dat hij opdracht kreeg een rapport over Britse wapenverkopen te herschrijven zodat het “minder erg” zou lijken.
Mark Smith deelde zijn getuigenis via een audiolink tijdens de slotdag van het Gaza-tribunaal, een tweedaags, onofficieel onderzoek onder leiding van oud-Labourleider Jeremy Corbyn in Westminster.
Smith was verantwoordelijk voor een rapport dat beoordeelde of de Britse regering zich hield aan de wet bij wapenexporten naar landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Volgens hem werd hij herhaaldelijk gevraagd om de tekst aan te passen, niet om fouten te corrigeren, maar om de inhoud te verzwakken.
“Bij passages over burgerdoden moest ik die ‘opschonen en kleiner maken’,” zei Smith. Daarentegen werd hij gevraagd positieve passages – bijvoorbeeld over pogingen om de precisie van munitie te verbeteren – uit te breiden en verder bovenaan in het rapport te plaatsen.
Ook verklaarde hij dat gevoelige gesprekken binnen het ministerie bewust mondeling werden gehouden, zodat ze niet opvraagbaar waren door een rechtbank. “Honderdduizenden gesprekken over de meest controversiële aspecten van ons wapenbeleid zullen nooit door het publiek worden gezien,” aldus Smith.
In augustus vorig jaar werd Smith de eerste Britse ambtenaar die opstapte vanwege de oorlog in Gaza. Hij zei dat het voor hem duidelijk was dat Israël het internationaal recht schond. Toen hij daar vragen over stelde en zijn zorgen probeerde te delen met leidinggevenden, kreeg hij volgens eigen zeggen boze e-mails en waarschuwingen om te zwijgen.
Ook vakbondsgeneraalsecretaris Fran Heathcote (PCS) gaf bewijs. Zij stelde dat ambtenaren werk moesten doen dat mogelijk in strijd is met internationaal recht en hun ambtseed. Toen ambtenaren in mei 2024 een brief stuurden aan de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken David Lammy met zorgen over Israëlische schendingen, kregen ze volgens haar een “schandalig” antwoord: wie zich ongemakkelijk voelde, kon maar beter ontslag nemen.
Tijdens het tribunaal gaven in totaal 29 getuigen verklaringen. Juristen, academici en nabestaanden van slachtoffers wezen erop dat Groot-Brittannië niet alleen passief toekeek, maar actief medeverantwoordelijk is voor Israëlische oorlogsmisdaden. Zo stelde jurist Tayab Ali dat het leveren van onderdelen voor Israëlische F-35-gevechtsvliegtuigen betekent dat Groot-Brittannië internationale misdaden “substantieel heeft gefaciliteerd”.
Daarnaast kwam naar voren dat het Verenigd Koninkrijk het Internationaal Strafhof heeft tegengewerkt, onder meer door gebrek aan steun voor hoofdaanklager Karim Khan toen hij sancties kreeg opgelegd door de VS. Volgens Ali komt dit neer op ondermijning van de rechtsstaat en “verraad aan de slachtoffers van Gaza”.
Corbyn sloot het tribunaal af met de belofte dat de verklaringen worden verwerkt in een uitgebreid rapport. Eerder probeerde hij een officiële, openbare onderzoekscommissie af te dwingen, maar dat verzoek werd door de Labour-regering geblokkeerd.