Juridische experts zetten vraagtekens bij de onpartijdigheid van Julia Sebutinde, vicevoorzitter van het Internationaal Gerechtshof (ICJ), nadat zij publiekelijk verklaarde dat God op haar rekende om “aan de kant van Israël te staan”.
De Oegandese rechter heeft de afgelopen anderhalf jaar duidelijk haar standpunt laten zien in zaken die Israël aangingen. In januari 2024 was zij de enige van de 17 ICJ-rechters die tegen alle voorlopige maatregelen stemde in de genocidezaak tegen Israël. En een half jaar later was ze opnieuw de enige die zich verzette tegen de uitspraak dat Israëls bezetting van Palestijnse gebieden “onwettig” is.
Tijdens een bijeenkomst in de Watoto-kerk in Kampala sprak Sebutinde voor het eerst openlijk over haar steun aan Israël. Ze zei overtuigd te zijn dat de situatie in het Midden-Oosten een teken van de eindtijd is en dat zij “aan de goede kant van de geschiedenis” wil staan.
Kritiek van juristen
Haar uitspraken hebben geleid tot scherpe reacties van internationale rechtsgeleerden.
Michael Becker, voormalig juridisch medewerker bij het ICJ, noemde het “nooit een goed idee” dat een ICJ-rechter in het openbaar zijn of haar persoonlijke mening geeft over lopende zaken. “Artikel 38 van het ICJ-statuut noemt de bronnen van internationaal recht, maar daar hoort het ‘woord van God’ zeker niet bij,” aldus Becker.
Internationaal rechtgeleerde Sergev Vasiliev noemde de opmerkingen “ongebruikelijk en bezwaarlijk”. Volgens hem roepen ze de indruk van vooringenomenheid op en ondermijnen ze het vertrouwen dat een rechter onpartijdig is of lijkt te zijn.
Plagiaatverwijten
Sebutinde lag eerder al onder vuur vanwege haar afwijkende oordeel over Israëls bezetting van Palestina. Een onderzoek wees uit dat bijna een derde van haar juridische tekst was overgenomen van pro-Israëlische bronnen, een Amerikaanse column en zelfs Wikipedia.
Becker merkte op dat de combinatie van die plagiaatverwijten en de recente religieuze uitspraken het beeld versterkt dat Sebutinde “uitkomsten nastreeft ongeacht het recht of de feiten”.
Mogelijke gevolgen
Volgens juriste Juliette McIntyre kan de ICJ-president Sebutinde vragen zich terug te trekken uit zaken waar haar onpartijdigheid in twijfel staat. Uiteindelijk beslist het Hof zelf of een rechter kan worden uitgesloten. In de praktijk komt dat zelden voor: doorgaans recuseren rechters zichzelf.
Kenneth Roth, oud-directeur van Human Rights Watch, zei dat Sebutinde’s woorden doen vermoeden dat zij “niet de afstandelijke houding heeft die een rechter hoort te hebben” en dat zij zich daarom zou moeten terugtrekken.
Toch denken deskundigen dat er waarschijnlijk geen formele consequenties volgen. Volgens Becker is het Hof huiverig om rechters onder druk te zetten, omdat dit juist meer wantrouwen kan oproepen. Wel waarschuwen experts dat Sebutinde’s geloofsuitspraak reputatieschade kan toebrengen – zowel aan haar eigen rol als aan de geloofwaardigheid van het Hof.
foto:(shutterstock)