Na jaren van aarzeling heeft de Franse president Emmanuel Macron op 24 juli in een brief aan de Palestijnse president Mahmoud Abbas aangekondigd dat Frankrijk in september bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties de staat Palestina zal erkennen. Een historische stap, maar volgens velen blijft het vooral symbolisch – en schiet het tekort in het aanpakken van de acute humanitaire crisis in Gaza of het garanderen van levensvatbaarheid van een Palestijnse staat onder Israëlische bezetting.
De aankondiging leidde tot felle kritiek vanuit Israël. Premier Benjamin Netanyahu veroordeelde de beslissing als “een beloning voor terrorisme”. De Verenigde Staten, Israëls belangrijkste bondgenoot, noemden het “roekeloos” en “een overwinning voor Hamas-propaganda”.
Internationale steun en reactie
De Franse aankondiging werd strategisch getimed: op 28 en 29 juli vond een door Frankrijk en Saoedi-Arabië georganiseerde conferentie over de tweestatenoplossing plaats bij de VN in New York. Frankrijk hoopte andere landen mee te trekken, en met succes. De Britse premier Keir Starmer kondigde op 29 juli aan dat het Verenigd Koninkrijk Palestina zal erkennen als Israël voor september geen staakt-het-vuren in Gaza instelt en niet inzet op duurzame vrede.
Diezelfde dag lanceerden vijftien westerse landen, onder leiding van Frankrijk, de “New York Call” – een gezamenlijke oproep tot erkenning van Palestina. Ook Arabische landen en de Arabische Liga riepen Hamas op zich terug te trekken uit Gaza, als onderdeel van de oprichting van een onafhankelijke Palestijnse staat. Volgens de Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noel Barrot was dit “historisch en ongekend”, met een duidelijke veroordeling van Hamas en een intentieverklaring om genormaliseerde betrekkingen met Israël voort te zetten.
Op 30 juli volgde Canada met de aankondiging Palestina te zullen erkennen, en op 31 juli sloot Portugal zich daarbij aan. Hoewel 148 landen Palestina al erkennen, is Frankrijk het eerste G7-land dat deze stap zet.
Een stap richting internationaal recht?
Volgens Agnes Levallois van denktank Iremmo in Parijs brengt de Franse stap het internationaal recht weer centraal in het debat. “Het laat Israël zien dat een Palestijnse staat onvermijdelijk is,” aldus Levallois. De timing is opvallend: een dag vóór Macrons aankondiging stemde het Israëlisch parlement voor een (niet-bindende) resolutie die oproept tot annexatie van de bezette Westelijke Jordaanoever.
Een Franse overheidsbron stelt dat de erkenning een duidelijk signaal is aan de extreemrechtse partijen in Israël: “Het idee dat Palestijnen hun land zullen verlaten is een mythe, het zal niet gebeuren.”
Publieke druk en symboliek
De beslissing van Macron kwam voor velen onverwacht. Eerder dit jaar leek hij de erkenning nog te koppelen aan de normalisering van relaties tussen Israël en Arabische staten. Maar volgens Levallois heeft de toenemende hongersnood in Gaza, zichtbaar in de media, de doorslag gegeven. Sinds oktober 2023 zijn meer dan 60.000 Palestijnen omgekomen door Israëlische aanvallen, en de voedselcrisis in Gaza is nijpend door blokkades op humanitaire hulp.
Toch blijft de erkenning volgens onderzoekers vooral symbolisch. Jurist Insaf Rezagui stelt dat Frankrijk Palestina feitelijk al erkende via diplomatieke vertegenwoordiging en economische betrekkingen. “Echte drukmiddelen zoals sancties, zoals die wel tegen Rusland zijn ingezet, blijven uit,” zegt ze.
Geen sancties tegen Israël
Tot nu toe beperkt Frankrijk zich tot individuele sancties tegen gewelddadige kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. Landen als Nederland, het VK, Australië en Canada gaan verder met sancties tegen de Israëlische regering. Frankrijk blijft echter inzetten op diplomatiek contact met Israël. Zo kreeg Netanyahu in februari en april nog toestemming om door Frans luchtruim te vliegen, ondanks een arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof.
Macron legde in zijn brief aan Abbas ook uit dat Palestina zich had gecommitteerd aan de veroordeling van de aanvallen van 7 oktober 2023, de vrijlating van Israëlische gijzelaars, en het demilitariseren van Gaza en een toekomstige Palestijnse staat.
Voor mensenrechtenorganisaties en pro-Palestijnse activisten zijn dit achterhaalde eisen. Anne Tuaillon van de Association France Palestine Solidarité noemt de erkenning “positief maar te laat” en stelt dat het “symbolisch blijft als niet alles op alles wordt gezet om de bezetting te beëindigen”.
Concrete maatregelen ontbreken
De AFPS pleit onder meer voor opschorting van het associatieverdrag tussen de EU en Israël, een wapenembargo, een verbod op import van producten uit nederzettingen, en sancties tegen bedrijven die daar actief zijn. Frankrijk ondersteunt binnen de EU het stoppen van financiële steun aan nederzettingen, maar verbindt daar nationaal geen consequenties aan.
Ondanks herhaalde beschuldigingen dat Frankrijk wapens levert aan Israël, ontkent de regering dit. De AFPS wijst op de noodzaak tot volledige implementatie van een VN-resolutie uit 2024 die Israël oproept zich binnen 12 maanden volledig uit de bezette gebieden terug te trekken. Volgens de organisatie geeft het huidige beleid van Frankrijk daar geen gehoor aan.
“Wat betekent erkenning van een staat als het volk onder bezetting leeft, in ballingschap of onder apartheid?” vraagt de AFPS zich af. “Voorwaarden stellen zoals demilitarisatie ontneemt de Palestijnen hun soevereiniteit en laat hen over aan aanvallen van kolonisten en het Israëlisch leger.”
Foto: (shutterstock)