Trump heft grootste deel van Amerikaanse sancties tegen Syrië op. Strenge maatregelen blijven van kracht voor oud-president Assad en mensenrechtenschenders, aldus het Witte Huis.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft maandag een decreet ondertekend waarmee het sanctieprogramma tegen Syrië grotendeels wordt beëindigd. De aankondiging volgde op een eerder statement tijdens zijn toespraak in Riyad in mei, waar hij ook de Syrische interim-president Ahmed al-Sharaa ontmoette.
“Dit is een poging om de weg naar stabiliteit en vrede in het land te ondersteunen”, verklaarde Witte Huis-woordvoerster Karoline Leavitt voorafgaand aan de ondertekening.
Volgens haar zal het bevel de sancties tegen Syrië opheffen, maar wel sancties behouden tegen oud-president Bashar al-Assad, zijn entourage, mensenrechtenschenders, drugshandelaren, personen met banden met chemische wapens, ISIS en hun bondgenoten, en Iraanse proxygroepen.
Trump, aldus Leavitt, “zet zich in voor een Syrië dat stabiel, verenigd en in vrede is met zichzelf en zijn buren… dit is wederom een belofte gemaakt en gehouden door deze president om vrede in de regio te bevorderen.”
De Syrische minister van Buitenlandse Zaken Asaad al-Shaibani verwelkomde het besluit op X en noemde het een “belangrijk keerpunt dat Syrië richting voorspoed, stabiliteit en internationale openheid zal sturen”.
Volgens hem betekent het opheffen van deze economische obstakels dat er eindelijk ruimte komt voor wederopbouw, ontwikkeling en de veilige terugkeer van ontheemde Syriërs.
In de tekst van het decreet staat dat de omstandigheden die het sanctieprogramma ooit rechtvaardigden, de afgelopen zes maanden “ingrijpend zijn veranderd door de positieve acties van de nieuwe Syrische regering onder president Ahmed al-Sharaa”.
De sanctieopheffing en vrijstellingen op exportbeperkingen zouden, zo stelt het Witte Huis, “de nationale veiligheid en het buitenlands beleid van de VS” ondersteunen.
Mensen die op enige wijze steun hebben verleend aan het regime van Assad, zoals financiële of technologische hulp, blijven echter gesanctioneerd. Ook wie op de Amerikaanse terroristenlijst staat, blijft daarop vermeld.
Opmerkelijk is dat Sharaa zelf nog een beloning van 10 miljoen dollar op zijn hoofd had staan, tot die in december werd ingetrokken. Tijdens hun ontmoeting in Riyad verklaarde Trump onder de indruk te zijn van de voormalige Al-Qaida-strijder, die ooit tegen Amerikaanse troepen in Irak vocht.
Decennialange sancties
Het sanctieprogramma tegen Syrië gaat al terug tot voor de Arabische Lente en de Syrische burgeroorlog van 2011. Na de machtsovername van Hafez al-Assad in 1970, onderhield Syrië goede banden met de Sovjet-Unie. Vanaf 1979 werd het land echter door de VS als staatssponsor van terrorisme bestempeld, wat zware beperkingen opleverde op het gebied van buitenlandse hulp, defensie-export en economische transacties.
In 2004 beschuldigde president George W. Bush het regime van Bashar al-Assad – de zoon van Hafez – van het bezitten van massavernietigingswapens en het steunen van militante groeperingen zoals Hezbollah. Ook werd Syrië ervan beschuldigd buurlanden te destabiliseren.
Na het bloedige neerslaan van protesten in 2011 legde de VS bijna alle handel stil en bevroor ze de tegoeden van tientallen personen en bedrijven. De EU volgde met vergelijkbare maatregelen. In 2019 kwam de Caesar-wet, genoemd naar een Syrische militair die bewijzen van marteling en dood in gevangenissen naar buiten bracht. Daarmee kon de VS ook buitenlandse bedrijven straffen die zaken deden met gesanctioneerde Syrische entiteiten.
Einde Assad-dynastie
In december 2024 viel Damascus na 14 jaar burgeroorlog. Sharaa’s rebellengroep, die Aleppo onder controle had, nam de hoofdstad in. Bashar al-Assad vluchtte met zijn familie naar Moskou, waarmee een einde kwam aan een halve eeuw Assad-heerschappij.
Strategisch belang
Volgens minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio is de opheffing van sancties nodig om buitenlandse investeerders aan te trekken. Toch blijven de meeste vrijstellingen voorlopig tijdelijk.
“Het probleem is niet de bereidheid van de nieuwe regering, maar hun beperkte capaciteit”, zei Rubio recentelijk.
Ook Israël speelt een rol in de overwegingen van Washington. Rubio benadrukte dat het voor Israël een kans kan zijn als Syrië stabiel wordt en geen bedreiging meer vormt. De nieuwe regering in Damascus zou volgens hem de nadruk leggen op nationale wederopbouw, niet op vijandigheid jegens Israël.
Israël bezet sinds 1967 de Golanhoogten, waar Sharaa’s familie vandaan komt. Toen het regime van Assad viel, stuurde Israël troepen naar de bufferzone en bombardeerde meerdere locaties in Syrië die volgens hen wapendepots van Hezbollah waren.
Foto: (shutterstock)