Toenemende Israëlische vijandigheid in bezette Palestijnse gebieden en beperkte voordelen van de akkoorden hebben geleid tot afnemende steun onder de bevolking.
Volgens opiniepeilingen in opdracht van het Washington Institute, een Amerikaanse denktank, is de steun voor de controversiële normalisatieakkoorden met Israël in de Golfstaten gekelderd.
De Verenigde Arabische Emiraten (VAE), Bahrein, Marokko en Soedan knoopten in 2020 officiële banden aan met Israël als onderdeel van de door de VS tot stand gebrachte Abraham-akkoorden.
Volgens de laatste enquêtes zag slechts 27 procent van de respondenten in de VAE en 20 procent in Bahrein de akkoorden als positief voor de regio.
Dat staat tegenover 47 procent en 45 procent in 2020, toen de akkoorden werden aangekondigd als onderdeel van een proces dat Israël zou kunnen aanmoedigen om ook aan zijn conflict met de Palestijnen te werken.
In Saoedi-Arabië, dat de betrekkingen met Israël niet heeft genormaliseerd omdat Washington erop aandringt dat het koninkrijk in de voetsporen van zijn buren treedt, daalde de steun voor de akkoorden ook met de helft tot 20 procent.
Eerder dit jaar zei de minister van Buitenlandse Zaken van Saoedi-Arabië, prins Faisal bin Farhan, dat het koninkrijk de betrekkingen met Israël niet zal normaliseren totdat de Palestijnen een eigen staat krijgen.
“Echte normalisatie en echte stabiliteit komen er alleen door de Palestijnen hoop te geven. Door de Palestijnen waardigheid te geven, en dat vereist dat de Palestijnen een staat krijgen,” zei hij eerder dit jaar in de marge van het World Economic Forum in Davos, Zwitserland.
Naar aanleiding van het rapport zei Anna Jacobs, senior analist voor Golfstaten bij de Crisisgroep, dat de publieke opinie in Golflanden te vaak wordt onderschat als factor in de besluitvorming van regeringen.
“De publieke opinie speelt een grotere rol in de berekeningen van leiders in de Golf dan veel waarnemers denken,” zei ze, commentaar gevend op de bevindingen en een mogelijke toenadering tussen Israël en Saoedi-Arabië.
Grenzen van Abraham akkoorden
De normalisatieakkoorden hebben ook de beperkingen blootgelegd van de potentiële voordelen die de Golfstaten verwachtten te ontvangen, vooral in het geval van de VAE.
Ten tijde van de deal tussen Israël en de VAE bevatten de akkoorden naar verluidt een“geheime clausule” voor de VS om F-35 gevechtsvliegtuigen te verkopen aan Abu Dhabi.
Verwacht werd dat de normalisatie tussen de twee partijen de weg zou vrijmaken voor de verkoop van Amerikaanse gevechtsvliegtuigen en geavanceerde drones aan het Golfland.
Kroonprins Mohammed bin Zayed, de president van de VAE, zou erop hebben aangedrongen dat de “multi-miljarden-dollar wapenverkoop” deel zou uitmaken van de deal, volgens een rapport van het Israëlische Ynet nieuwsagentschap dat zich beroept op Amerikaanse en Emirati-bronnen.
In december 2021 staakten de VAE de besprekingen over een wapenpakket van 23 miljard dollar dat de verkoop van F35’s, drones en andere munitie zou hebben omvat, nadat de regering Biden eisen had toegevoegd.
Naar verluidt wilden de Amerikanen dat de VAE het gebruik van de Chinese 5G-technologie van Huawei in het emiraat zou schrappen, iets waartoe de VAE niet bereid was.
Het Israëlische beleid in de bezette Palestijnse gebieden heeft ook invloed gehad op de vermeende politieke voordelen van de akkoorden.
Regelmatige Israëlische invallen op de Westelijke Jordaanoever in de afgelopen twee jaar hebben geleid tot verhoogde spanningen in de regio, nu de extreemrechtse regering van premier Benjamin Netanyahu meer controle probeert uit te oefenen over de bezette gebieden.
Minstens 202 Palestijnen zijn dit jaar gedood door Israëlisch vuur, waaronder 35 kinderen – bijna één dode per dag.
In totaal zijn 165 mensen omgekomen op de Westelijke Jordaanoever en in Oost-Jeruzalem, waardoor 2023 een van de bloedigste jaren is in de bezette Palestijnse gebieden. Nog eens 36 mensen werden gedood in de Gazastrook.
De Israëlische acties hebben de Golfstaten ook blootgesteld aan de kritiek dat ze op het Palestijnse front weinig hebben bereikt om de Israëlische acties te beteugelen.
Hoewel de steun voor de akkoorden in de Golfstaten is gekelderd, neemt de handel tussen beide partijen toe.
In 2022 bedroeg de bilaterale handel tussen Israël en de VAE 2,6 miljard dollar, en volgens Israëlische cijfers zal dat cijfer dit jaar naar verwachting stijgen tot 3 miljard dollar.
Sinds de ondertekening van de akkoorden zijn er meer dan een miljoen Israëli’s naar de VAE gereisd, hoewel dat een eenzijdige trend is geweest, met weinig mensen uit de Golf die de andere kant op willen reizen.